Yangın Önleme, Koruma ve Söndürme

Yangın önleme, yangından korunma ve yangın söndürme sistemleri, binaların yangına karşı sahip olması gereken temel güvenlik önlemleridir. Çoğu insan için bu terimler birbirinin yerine kullanılabilir nitelikte görünebilir ve söz konusu sistemlerin birbirinden nasıl ayrıldığı ilk bakışta hemen anlaşılmayabilir. Bu sistemler arasında farklılıklar bulunsa da, binaları ve binalarda yaşayan ya da çalışan insanları güvende tutmak için uyum içinde çalışmaları gerekir.

Yangın Önleme

Bir yangının başlaması için üç unsurun bir arada bulunması gerekir: yakıt, ısı ve oksijen. Bir yangın önleme sisteminde, binanın yangın yükünü mümkün olan en düşük seviyeye indirmek amacıyla, bu unsurların varlığından kaynaklanabilecek sorunlar tespit edilir ve ortadan kaldırılır. Yangın yükü, tespit edilen yangın tehlikeleri temel alındığında, binada meydana gelebilecek olası bir yangının şiddet potansiyelini ifade eder.

Bir yangın önleme stratejisi; yakıt, ısı ve oksijenin varlığından kaynaklanacak sorunların ayrıntılandırılmasını ve bu unsurlardan bir veya daha fazlasını ortadan kaldırmak için atılacak adımların belirlenmesini içeren bir yangın risk değerlendirmesiyle başlamalıdır.

İşte, varlıkları risk oluşturan bu üç unsurla ilgili olarak bir yangın önleme sistemine nelerin dahil edilebileceğine dair birkaç örnek:

Yakıt

binadaki veya iş yerindeki yanıcı maddelerin belirlenmesi

çalışma odasındaki yanıcı sıvı miktarının asgari düzeyde tutulması

personelin yanıcı maddelerin doğru kullanımı, taşınması ve depolanması konusunda eğitilmesi

Isı

bacaların ve yemek pişirme alanı havalandırma sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi ve temizlenmesi

binadaki sigara içme alanlarının yanıcı maddelerden uzakta olmasının sağlanması ve sigara/kibrit atıklarının diğer yanıcı çöplerden ayrı tutulması

aşırı ısınmayı önlemek amacıyla tesisat ve ekipmanların temizlik ve bakımının yapılması

Oksijen*

oksijen ekipmanlarının iyi durumda tutulması

kapalı alanlarda veya havalandırması yetersiz odalarda oksijen izleme ekipmanları kurulması

oksijen kullanılan yerlerde sigara içilmesinin yasaklanması

Gerçek dünyada, en iyi yangın önleme stratejisi bile yangın olasılığını %100 ortadan kaldıramaz; bu nedenle binanızın yangın önleme sistemi, aynı derecede sağlam yangın koruma ve yangın söndürme sistemleriyle uyumlu bir şekilde tasarlanmalıdır.

Yangın Koruma

Bir yangın koruma sistemi, bina sakinlerinin tahliye şansını artırarak onları korur. Ayrıca yangından kaynaklanan hasarı en aza indirerek onarım maliyetlerini düşürür. Kapsamlı bir yangın koruma stratejisi, hem aktif hem de pasif yangın koruma sistemlerinin uygulanmasını gerektirir.

Aktif

Aktif yangın koruma sistemleri bir yangına tepki olarak devreye girer; bunlar programlanmış bir tepki verebileceği gibi insan müdahalesi de gerektirebilir. Bazı örnekler şunlardır:

yangın ve duman alarmları

sprinkler (otomatik yağmurlama) sistemleri

elle kullanılan yangın söndürücüler.

Pasif

Pasif yangın koruma, yangını belirli bir alanla sınırlayan ve duman ile alevlerin binanın diğer bölümlerine yayılmasını (tamamen durdurmasa bile) yavaşlatan mekanizmaları ifade eder. Bazı örnekler şunlardır:

yangın bölmesi oluşturan döşemeler ve duvarlar

yangın kapıları

yangın damperleri

Yangın Söndürme

Yangın söndürme sistemi, yangını mümkün olan en kısa sürede söndürüp yayılmasını engelleyerek bir binanın genel yangın stratejisini tamamlar. Genellikle binanın yangın koruma sistemine entegre edilen bu sistemler, yangın algılandığında otomatik olarak devreye girebilir. Ayrıca manuel olarak çalıştırılması gereken yangın söndürme sistemleri de mevcuttur.

Yangın söndürme sistemleri şunlar olabilir:

Su bazlı

Bu kategori; geleneksel ıslak borulu sprinkler sistemlerini, deluge (sel tipi) sprinkler sistemlerini ve su sisi (water mist) söndürme sistemlerini kapsar.

Kimyasal bazlı

Bu sistemlerde, kullanım alanına bağlı olarak sıvı veya toz kimyasallar kullanılır; özellikle ticari mutfaklar ve endüstriyel çalışma ortamları gibi suyla müdahalenin sakıncalı veya etkisiz olabileceği durumlarda tercih edilir.

Gaz bazlı

Kimyasal kalıntı veya su hasarından kaçınılması gereken alanlarda gaz bazlı yangın söndürme sistemleri kullanılır. Genellikle argon, azot ve karbondioksit karışımından oluşan bu sistem, ortamdaki oksijen seviyesini düşürerek yangını adeta boğma yöntemiyle söndürür. Müzeler, sanat eserlerinin ve diğer hassas parçaların zarar görmesini önlemek amacıyla bu sistemlerden yararlanır.

Bu üç sistemin de kurulu olması ve bir arada, uyum içinde çalışması bir öncelik olmalıdır. Can ve mal güvenliğini yangına karşı en iyi şekilde koruyabilmek adına; yangın önleme, yangın koruma ve yangın söndürme stratejileri düzenli olarak gözden geçirilmelidir.